Wat is een vector bestand?

Een vector bestand is een grafische afbeelding die opgebouwd is uit vector informatie, die wordt gemaakt in een grafisch tekenprogramma. Ze kunnen bestaan uit vele individuele objecten, opgebouwd uit lijnen, curves en vormen, aangevuld met kleuren, patronen en effecten. Doordat de objecten uit vectoren bestaan kunnen ze onbeperkt geschaald worden, met behoud van kwaliteit. Een vector afbeelding kan dus bijvoorbeeld 1.000% vergroot of verkleind worden waarbij alle details haarscherp in tact blijven.

Wat zijn vectoren?

Vectoren zijn paden die gedefinieerd worden door een begin- en eindpunt met daartussen andere punten, krommen (curves), polygonen, etc. Een pad kan elke vorm hebben die gedefinieerd kan worden tussen twee of meer punten. Ze worden gedefinieerd door mathematische parameters en niet door pixels (bitmap informatie).
Vectoren kunnen gebruikt worden voor eenvoudige lijntekeningen tot complexe diagrammen. Lettertypes zijn bijvoorbeeld een vector georiënteerd object.

Vector bestanden worden vaak door grafische ontwerpers gebruikt voor logo's, grafieken en andere afbeeldingen. Deze kunnen naar onggestraft omgezet worden naar verschillende andere bestandsformaten, zonder het originele bestand te beïnvloeden.

Kenmerken

De belangrijkste kenmerken en voorkeuren van vectoren zijn:

• Schaalbaar
• Uiterst kleine bestandsgrootte
  
• Resolutie onafhankelijk
  
• Geen achtergrond (vrijstaand)
• Fotorealistische technieken zijn slecht mogelijk
• Metafile kan zowel raster als vector gegevens bevatten

Wat zijn metafiles?

Metafiles zijn afbeeldingen die zowel raster (bitmap) als vector gegevens bevatten; een vector afbeelding met een bitmap patroon als vulling. Bijvoorbeeld een fotorealistische vector tekening van een boom met een foto van een landschap als achtergrond. Het object is nog steeds een vector bestand, maar de vulling bestaat uit bitmap informatie.

Vector bestandsformaten

Veel voorkomende vector bestandsformaten zijn:

• AI (Adobe Illustrator)
• CDR (CorelDRAW)
• CMX (Corel Exchange)
• CGM (Computer Graphics Metafile)
• DXF (AutoCAD)
• WMF (Windows Metafile)

Ze kunnen door vrijwel elk grafisch programma geopend en bewerkt worden.

Wanneer vector bestanden gebruiken?

Vector bestanden komen met name goed van pas bij logo's, huisstijlen, lijntekeningen, etc. Een logo wordt voor vele doeleinden gebruikt, zoals een gevelbelettering van 5 vierkante meter.

Vector bestanden bewerken

Als je een vector bestand wilt bewerken heb je een grafisch programma nodig. Een aantal goede opties voor Windows en Apple zijn:

• Adobe Illustrator
• Adobe Photoshop
• Adobe InDesign
• Adobe Acrobat (maar ook de gratis Reader)
• QuarkXpress
• Scribus

Van vector naar bitmap

Je kunt een foto niet scannen en als vector afbeelding bewaren. Maar je kunt een vector afbeelding wel omzetten naar een bitmap afbeelding. Dit proces heet 'rasterizeren'. Doordat een vector afbeelding onbeperkt schaalbaar is kun je die op enorme formaten openen en bewaren als een bitmap afbeelding, bijvoorbeeld een JPEG of TIFF.
Veel voorkomende toepassingen zijn logo's die omgezet worden voor het internet en de meest bruikbare formaten zijn dan GIF en PNG.

Van bitmap naar vector

De enige mogelijkheid om een foto te vectoriseren is door deze over te trekken in een grafisch tekenprogramma. Deze bewerking wordt ook wel 'tracen' genoemd en is zeer tijdrovend. Om in Illustrator CS een afbeelding te tracen:

1. Plaats de afbeelding in het document: Bestand -->Plaatsen...
2. Stel de Overtrek opties in: Object --> Actief overtrekken --> Overtrek opties...
   
3. Trace de afbeelding
4. Na het tracen: Object --> Uitbreiden...
   

Standaard

De W3C standaard voor vector afbeeldingen is SVG (Scalable Vector Graphics), gebaseerd op de XML techniek. De standaard is complex en etableert zich relatief langzaam voor commerciële doeleinden. Enige browsers ondersteunen nu de rendering voor SVG data, maar volledige implementatie is relatief zeldzaam.
Momenteel is Shockwave Flash (SWF) het meest geaccepteerde vector formaat voor het internet.

Aanleveren bestanden

Bij het aanleveren van digitale bestanden dienen teksten aangeleverd te worden als vector en beelden als bitmap. Bij een vector bestand is lijn informatie opgeslagen zodat teksten en tekeningen geschaald worden met behoud van de kwaliteit.

Bestandsformaten: EPS, AI (Adobe Illustrator).

• Zorg ervoor dat eventueel geplaatste bitmap afbeeldingen in het bestand ook zijn meegeleverd in highres.
• Lever gebruikte lettertypen mee (zowel screen- als printerfonts) of zet lettertypen om naar lettercontouren.
• Let op dat de benamingen van de eventueel gebruikte steunkleuren gelijk zijn aan de kleuren gebruikt in de opmaak. Bijvoorbeeld PMS 100 CV, PMS 100 CVC, PMS 100 CVU wordt in QuarkXpress gezien als 3-verschillende kleuren.